آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم

آموزش وزن و عروض - درس‌گفتار دوم
[تعداد: ۵   میانگین: ۵/۵]

آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم.
در درس‌گفتار اول آموزش وزن و عروض به تعریف صامت و مصوت و قوانین آن‌ها و چند نکته پرداختم. اکنون درین درس‌گفتار، آموزش وزن و عروض قافیه – درس‌گفتار دوم، می‌خواهم به تعریف «هجا»ها و انواع هجا در زبان فارسی بپردازم. هجاها در شعر فارسی به هجای کوتاه،‌ هجای بلند و هجای کشیده تقسیم می‌شوند

برای یادگیری «آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم حتما باید «آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار اول» را به خوبی یاد گرفته باشید. پس اگر آن را نخوانده‌اید هر چه زودتر بخوانیدش.

آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم – کلیات

قبل از ورود به این درس چند نکته را باید بدانیم:
۱. با به هم پیوستن صامت‌ها و مصوت‌ها «کلمات» به وجود می‌آیند و هر کلمه از چند «هجا» تشکیل می‌شود.
۲. برای اینکه کارمان راحت‌تر شود می‌خواهیم کمی از ریاضیات استفاده کنیم. صامت‌ها و مصوت‌های کوتاه همیشه برابر با عدد ۱ هستند و مصوت‌های بلند برابر با عدد ۲.

تعریف هجا و انواع آن در وزن و عروض – درس‌گفتار دوم

هجا همان تعداد بخش‌های یک کلمه است. برای مثال کلمهٔ صندلی دارای سه هجا یا سه بخش است: صن / دلی
هجاهای هر کلمه دارای قواعد خاصی است که بر اساس این قواعد سه نوع «هجا» در زبان فارسی به وجود می‌‌آید.
۱. هجای کوتاه
۲. هجای بلند
۳. هجای کشیده

۱. هجای کوتاه: U
صامت ۱ + مصوت کوتاه ۱ (۲)
در واقع صامت و مصوت کوتاه هر دو برابر با عدد ۱ هستند. پس هر کجا جمع صامت و مصوت هجا ۲ شد آن هجای کوتاه است و با علامت U آن را نشان می‌دهیم.
تو: ت + -ُ
هجای بالا از یک صامت و یک مصوت کوتاه تشکیل شده است. پس جمع آن برابر ۲ می‌شود و نوعش هجای کوتاه U.

۲. هجای بلند: —
الف. صامت ۱ + مصوت بلند ۲ (۳) مثل: با، سی، مو و…
صامت برابر با یک است و مصوت بلند برابر با ۲ و جمعشان می‌شود سه.

ب. صامت ۱ + مصوت کوتاه ۱ + صامت ۱ (۳) مثل بَد، کَم، لُر و…
پس هرجا تعداد حروف هجای ما به ۳ رسید آن هجا بلند است و با علامت — آن را نشان می‌دهیمش.

۳. هجای کشیده —U
در این نوع از هجا، تعداد ریاضیاتی صامت و مصوت باید ۴ باشد.

الف: صامت ۱‌ + مصوت بلند ۲ + صامت ۱ که مجموعا می‌شوند ۴.
مثل: باد، تیز، روز

ب. صامت ۱ + مصوت کوتاه ۱ + صامت ۱ + صامت ۱ که مجموعا می‌شوند ۴.
مثل مُرد، کَرد، تَخت و…

پس در هجای کشیده میزان ریاضی صامت‌ها و مصوت‌ها باید ۴ باشد و هجای بلند را با علامت —U نشان می‌دهیم

آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم به پایان‌ رسید. برای اینکه بتوان بهتر مطالب گفته شده را درک کرد، برای شما چند کلمه را «تقطیع هجایی» می‌کنم.

مثال‌ها

برای یادگیری مبحث هجاکشی در وزن و عروض به هجاکشی چند کلمه می‌پردازم:

۱. تنها: تَن/ها
تن: ت + -َ + ن
ها: ه + آ: ۳
پس کلمهٔ تنها می‌شود تن — / ها —

۲‌. بیداد: بی / داد
بی: ب + ای: ۳
داد: د + آ + د ۴
پس کلمهٔ بیداد می‌شود : بی — / داد —U

۳‌‌. سُرسُره: سُر / سُ / رِ
سر: س + -ُ + ر ۳
سُ: س + -ُ ۲
رِ: ر + -ِ
پس کلمهٔ سرسره می‌شود: — U U

تمرین‌های آموزش وزن و عروض – درس‌گفتار دوم

شما نیز کلمات بابا، مادر، برادر، خواهر، میز، بالشت را تقطیع کنید و کامنت کنید.

آموزش وزن و عروض و قافیه – درس‌گفتار اول

آموزش وزن و عروض و قافیه- درس‌گفتار دوم

سجاد ایران‌پور
استفاده از این مطلب با ذکر منبع هیچ اشکالی ندارد.
ممنون ازینکه رعایت می‌کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *