تفسیر شعر حافظ

حافظ
[تعداد: ۱   میانگین: ۵/۵]

تفسیر شعر حافظ

در این نوشتار قصد دارم یکی از بیت‌های شعر حافظ را بررسی کنم و تفسیر و معنی کنم.

حافظ: اعجوبه‌ی کلام

حافظ اعجوبه‌ی معماری کلام است. اعجوبه بودن حافظ در ساختن شعر را نمی‌توانم در یک جمله فقط بگویم. باید آن را نشان داد. نشان داد که او چقدر در نوشتن شعر دقیق است. چقدر با کلمات شعر زیسته است و تمامی جوانب معنایی آن را در نظر گرفته است. برای اینکه بتوانیم به زیبایی شعر حافظ پی ببریم، لازم است علی‌الحساب به بررسی بیتی از حافظ بپردازم و عمق فکر او در زبان را برایتان نمایان سازم.

تفسیر شعر خافظ
حافظیه

نمونه‌ی شعر حافظ

 

معاشران گره از زلف یار باز کنید
شبی خوش است بدین قصه‌اش دراز کنید

اولین معنایی که از این بیت به ذهن خطور می‌کند این است که امشب شبی خوش است،
ای همراهان گره زلف معشوق را باز کنید و با این کار شب را درازتر کنید؛
اما چنین معنایی، صرفا توضیحی گذرا از این شعر است. اکنون می‌خواهیم نگاهی دقیق‌تر به بیت کنیم و معناهای دیگر آن را بررسی.

تفسیر بیت از حافظ

هر بیت دارای کلمه یا جمله‌ای است که پیش‌برنده‌ی تمامی شگردهای ادبی آن بیت است.
در این بیت کلمه‌‌های «زلف» و «گره» بهانه‌ای برای ایجاد شاعرانگی در زبان شده است.
پس تکلیفمان با مصرع اول مشخص است. کلمه‌های «زلف» و «گره» پیش‌برنده‌ی ادبیت موجود در متن است.

مصرع دوم شعر  دارای دو جمله است:
«شبی خوش است»
«بدین قصه‌اش دراز کنید»
جمله‌ی «شبی خوش است» می‌تواند تشبیهی را برای ما بسازد. زلف مانند شبی خوش است.
بعد از فهم این معنی از این مصرع حافظ می‌توانیم نتیجه بگیریم که جمله‌ای که ظاهرا دارای یک معنی است، دراصل در دو سطح معنا می‌دهد.

جمله‌ی دوم «بدین قصه‌اش دراز کنید» نیز دارای دو معنی است. معنی اولی این مصرع حافظ این است که شب را با گفتگو از بازکردن موی معشوق، درازتر کنیم و شب‌نشینی طولانی‌تری را تجربه کنیم؛
اما هنگامی که چنین جمله‌ای را با توجه به زلف و گره می‌خوانیم معنای دوم برای ما نمایان می‌شود.
زلف که دارای گره باشد، بدیهیتا کوتاه‌تر از زلف گره خورده است. پس با باز کردن از گره زلف، زلف درازتر می‌شود. پس معنای دوم این است که با بازکردن زلف یار که مانند شب است،‌ مو درازتر می‌شود

نتیجه‌گیری

گفتنی است که حافظ در انتخاب کلمه‌ی «قصه» هم بسیار عالی عمل کرده است.
قصه را در شب می‌شنویم. در مقایسه با شب‌هایی که خواب هستیم و شب‌هایی که به قصه گوش می‌دهیم کدام شب درازتر است؟ بدون شک شبی که در آن بیداریم و به قصه گوش می‌دهیم.

همچنین مطلب شعر، گونه‌ی ادبی عقیم را بخوانید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *